Wat is Motiverende Gespreksvoering?


Motiverende Gespreksvoering is een ‘evidence based’ gespreksmethode voor doelgerichte gedragsverandering.  Deze methode is in 1983 voor het eerst beschreven door William Miller als effectieve aanpak bij alcoholverslaafden. Op dit moment wordt Motiverende Gespreksvoering toegepast in meer dan 20 verschillende werkvelden, waaronder: lichamelijke en geestelijke gezondheidszorg, verslavingszorg, jeugdzorg, onderwijs, reclassering, gevangeniswezen, arbeids-re-integratie, ontwikkelingswerk.

Twee definities

Miller en Rollnick geven een korte en een meer uitgebreide definitie. De korte luidt als volgt:

Motiverende Gespreksvoering is een op samenwerking gerichte gespreksstijl die iemands eigen motivatie en bereidheid tot verandering versterkt.

En dit is de uitgebreide variant:

Motiverende gespreksvoering is een op samenwerking gerichte, doelgerichte gespreksstijl met bijzondere aandacht voor verandertaal. Het is ontworpen om de persoonlijke motivatie en het commitment voor een bepaald doel te versterken door het ontlokken en verkennen van iemands eigen redenen om te veranderen in een sfeer van acceptatie en compassie.

Basishouding

Motiverende Gespreksvoering heeft haar wortels in de humanistische psychologie en het werk van Carl Rogers. Dit zie je terug in de basishouding van onvoorwaardelijke acceptatie, het werkelijk willen begrijpen van de cliënt en het aansluiten op diens referentiekader in relatie tot het risicovolle of ongezonde gedrag. De methode sluit ook goed aan bij inzichten uit de positieve psychologie zoals de motivatietheorie van Ryan en Deci en het gedachtegoed rondom positieve gezondheid zoals verwoord door Machteld Huber.

Twee uitgangspunten

Het eerste uitgangspunt is dat er altijd een bepaalde motivatie bij mensen aanwezig is om iets te veranderen aan de probleemsituatie – ook al lijkt die soms diep weggestopt. Zo is er  – deep down – altijd een natuurlijke neiging om gezond te willen zijn, bewegingsvrijheid te ervaren, een goede ouder of partner te zijn, iets te betekenen, mee te tellen, bij te dragen en te groeien als mens. Dat die motivatie niet altijd zichtbaar is heeft te maken met het tweede uitgangspunt: mensen hebben vaak ambivalente gevoelens ten aanzien van de gewenst verandering. Zij willen tegelijkertijd wel én niet veranderen. Kennelijk heeft het ongezonde of risicovolle gedrag ook een functie. Vaak is het belonend op de korte termijn terwijl pas op lange termijn de werkelijke risico’s zichtbaar en voelbaar worden.

Vier principes

Een motiverende professional kan deze twee uitgangspunten toepassen door vier principes aan te houden in de stijl en aanpak van de begeleiding:

  • Een op samenwerking gerichte begeleidingsstijl
    De professional streeft vanuit gelijkwaardigheid naar een dialoog tussen twee experts: de client is expert over het eigen leven en de professional is expert op het eigen vakgebied. De professional laat bewust na om de client te overtuigen, ongevraagd te adviseren of te veroordelen. De cliënt wordt zo veel mogelijk betrokken bij de gewenste verandering.
  • Ontlokken van motivatie, kwaliteiten en capaciteiten van de cliënt
    De cliënt wordt gevraagd naar de eigen wensen en redenen om te veranderen. Deze motivatiebronnen worden serieus genomen en zo veel mogelijk ingezet in het veranderproces. Ook ten aanzien van het geloof-in-eigen-kunnen, wordt zo veel mogelijk aangesloten bij de kwaliteiten, sterke kanten en reeds getoonde inzet van de cliënt.
  • De autonomie van de cliënt wordt erkend en versterkt
    De professional respecteert en ondersteunt de autonomie van de client, zowel impliciet als expliciet. Hij of zij doet dat vanuit het fundamentele recht op zelfbepaling en gaat ook uit van het vermogen van de cliënt om eigen keuzes te maken. Uiteindelijk is het een eigen besluit van de cliënt om iets wel of niet te veranderen. Als de professional binnen een gedwongen kader werkt, communiceert hij / zij helder over de bestaande rechten, plichten en eventuele gevolgen bij niet voldoen. Binnen dit kader onderzoekt hij of zij wat mogelijk en haalbaar is.
  • Compassie
    Compassie hebben houdt in dat de professional zich actief inzet voor het welzijn van een ander, dat hij of zij de behoeften van de ander vooropstelt. Werken vanuit compassie betekent simpelweg ¨het hart op de juiste plaats dragen en het vertrouwen dat je cliënten jou schenken ook werkelijk verdienen¨, aldus Miller en Rollnick.

Verandertaal

De kern van de gespreksmethode is het ontlokken van verandertaal: zelfmotiverende uitspraken van de cliënt, gebaseerd op erkenning van het probleem. Denk hierbij  aan nadelen of risico’s die de client ziet bij de optie ‘niet-veranderen’ en aan voordelen en sterke redenen bij de optie ‘wel-veranderen’. Ook uitingen van geloof-in-eigen-kunnen en van commitment aan de gewenste verandering worden gezien als verandertaal.

Onderzoek

Er is veel onderzoek gedaan waaruit blijkt dat motiverende gespreksvoering een bewezen effectieve gespreksmethode  is. Motiverende Gespreksvoering is effectief als kortdurende interventie of in combinatie met andere behandelmethodieken. Motiverende Gespreksvoering is daarbij het meest effectief als er sprake is van een  aanpak waarbij een duidelijk veranderingsdoel aangegeven kan worden. Dit is vaak een doel waarbij de cliënt dubbele, gemengde gevoelens heeft.

Voor een recent overzicht van onderzoeksresultaten op verschillende gebieden vragen wij u geduld te hebben, wij werken aan het samenstellen van deze lijst. Voor specifieke vragen omtrent onderzoek kan u contact opnemen met een van onze leden of via het contactformulier.

Neem contact op met MINtned